Texnoloji qiymətləndirmə: Emal üçün fındığın keyfiyyət analizı
Sənaye emalında xammal kimi həm qabıqlı fındıq, həm də bütöv fındıq ləpələri qəbul edilir. Məhsulun qəbulu və keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi zamanı müəssisələr beynəlxalq standartlara uyğun hazırlanmış xammal spesifikasiyalarına əsaslanan normativ sənədlərdən istifadə edirlər.
Xammalın qəbulunda əsas qiymətləndirmə göstəriciləri aşağıdakılardır:
- xarici görünüş;
- fındıq ləpəsinin nəmliyi;
- qabıq və digər qarışıqlarla çirklənmə səviyyəsi;
- ləpənin mexaniki zədələnməsi;
- qurumuş (sısqa) ləpələr;
- çürümə halları;
- digər növ fındıq ləpələrinin olması (uzunsov formalı fındıq);
- zərərvericilərlə yoluxma.
Bu göstəricilər həm qabıqlı fındıq, həm də fındıq ləpələri üçün normalaşdırılır. Hər bir göstərici xammalın emal prosesinə və hazır məhsulun keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir.
Əsas qəbul göstəricisi — ləpə çıxımıdır (45–50%)
Fındığın diametri minimum 13,5 mm olmalıdır. Daha kiçik ölçülü fındıqlar qəbul edilmir və sənaye emalı üçün uyğun hesab olunmur.
11–13 mm ölçülü dairəvi formalı ləpələr əsasən qənnadı sənayesində istifadə olunur. 13–15 mm kalibrli fındıqlar qırıntı və fındıq pastası istehsalı üçün nəzərdə tutulur. Daha iri ölçülü fındıqlar isə birbaşa istehlak üçün istifadə edilir.
Fındıq ləpəsinin nəmliyi
Nəmliyin normadan artıq olması birbaşa məhsul qüsuru hesab edilmir, lakin qovurma prosesinin parametrlərinə təsir göstərir. Belə hallarda qovurma temperaturunun artırılması tələb oluna bilər ki, bu da hazır məhsulun rənginə təsir edir. Nəmliyi yüksək olan ləpələr qovurmadan sonra daha tünd rəng alır.
Emal üçün fındıq ləpəsinin optimal nəmliyi 6% səviyyəsində olmalıdır.
Qabıq qalıqlarının olması
Xammal partiyasında qabıq hissələrinin olması, xüsusilə konveyerdə kifayət qədər seçilmə aparılmadıqda, hazır məhsulun keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir.
Bəzi alıcılar hazır məhsulda qabıq qalıqlarının miqdarına çox sərt tələblər tətbiq edirlər.
Mexaniki zədələnmiş ləpələr və qırıntılar
Mexaniki zədələnmiş ləpələrin çox olması birbaşa qüsur hesab edilməsə də, bütöv qovrulmuş fındıq ləpəsinin çıxımını azaldır və qırıntı məhsullarının miqdarını artırır.
Qovurmadan sonra belə ləpələr konveyerdə seçilir və istehsal proqramından asılı olaraq qırılmış fındıq məhsullarının hazırlanmasında istifadə edilir.
Qurumuş və ya susuzlaşmış ləpələr
Bu tip ləpələr qovurmadan sonra seçilərək qırıntı məhsullarının istehsalında istifadə olunur.
Həddindən artıq qurumuş ləpələr qovurma zamanı yanmağa meyilli olur. Belə xammal partiyalarında bütöv qovrulmuş fındıq ləpəsinin çıxımı azalır və qırıntıların miqdarı artır.
Ləpənin səth zədələnmələri
Diametri 2 mm-dən böyük olan səth zədələnmələri rəng və tekstura dəyişiklikləri ilə müşahidə olunan dairəvi ləkələr şəklində görünür.
Türkiyə standartlarında bu hal “quru çürümə” kimi qiymətləndirilir. Belə ləpələr qovurmadan sonra xarici görünüşünü itirir, səthində ləkələr yaranır və bəzi alıcıların keyfiyyət tələblərinə cavab vermir.
Gizli çürümə
Gizli çürümə və digər çürümə əlamətləri məhsul qüsuru hesab olunur.
Belə ləpələr qovurmadan sonra adətən yanmış və acı dad xüsusiyyətləri ilə müşahidə olunur və istehsal xəttində seçilərək çıxarılır. Bəzi hallarda gizli çürüməsi olan ləpələr qovurmadan sonra xaricdən sağlam görünsə də, kəsildikdə daxili hissədə yanmış və keyfiyyətsiz sahələr aşkar edilir.
Digər növ fındıq ləpələri (uzunsov formalı)
Bu göstərici birbaşa qüsur hesab edilmir, lakin bütöv qovrulmuş fındıq ləpəsinin çıxımını azaldır və qırıntıların miqdarını artırır.
Belə ləpələr qovurmadan sonra konveyerdə seçilir və qırılmış fındıq məhsullarının hazırlanması üçün istifadə olunur.
